Systemisch werkenDe drie principesErbij horen
~ Principe ~Erbij horen
Het eerste principe gaat over binding: het recht om er te zijn. Iedereen die deel uitmaakt van een systeem - een familie, gezin, team of organisatie - heeft een plek en die plek mag niemand betwisten. Ook niet wie afwezig is, jong gestorven, weggemoffeld, vergeten of moeilijk te plaatsen.
Hoe werkt dit principe?
Wanneer iemand uit een systeem wordt buitengesloten of vergeten - een doodgeboren broertje, een eerste partner, een verstoten familielid - probeert het systeem zelf het evenwicht te herstellen. Vaak neemt een latere generatie onbewust de uitgesloten persoon over: ze 'dragen' iets wat eigenlijk niet bij hen hoort. In organisaties uit zich dit doordat een ontslagen of weggepest medewerker nog lang doorwerkt in de cultuur.
Signalen wanneer dit principe verstoord is
- Het gevoel er niet bij te horen of er niet te mogen zijn
- Schuldgevoelens die nergens mee in verhouding staan
- Onverklaarbare angst, somberheid of onrust die in de familie 'rondzwerft'
- Loyaliteitsconflicten: kiezen tussen ouders, partners of collega's
- Een naam of patroon dragen van iemand die er niet meer is
- Klachten die zijn begonnen rond een geboorte, overlijden of vertrek
Voorbeelden uit de praktijk
Een vrouw worstelt al jaren met somberheid. Bij een opstelling blijkt dat een doodgeboren zusje van haar moeder nooit een plek heeft gekregen in de familie. Door dat zusje opnieuw zichtbaar te maken, voelt ze hoe haar eigen plek vrijkomt.
Een team functioneert al maanden moeizaam. Wat blijkt: een collega is destijds onder pijnlijke omstandigheden vertrokken en haar bijdrage is nooit erkend. Pas nadat het team haar werk noemt en eert, ontstaat er weer beweging.
Hoe een opstelling helpt
- In een opstelling iemand een plek geven die door het systeem werd buitengesloten
- Erkennen wat er is, ook als het pijn doet of moeilijk te dragen voelt
- Beelden of zinnen vinden die rust geven aan de uitgesloten persoon