Voor ouders
Emotieregulatie en co-regulatie: jouw rust is het anker
Als je kind uit balans schiet en jij je machteloos voelt. Wat er dan in dat kleine lijf en brein gebeurt, waarom het geen onwil is, en hoe jouw rust het verschil maakt.
Aan de slag →Soms kantelt een klein moment in een grote storm. Een verkeerd afgesneden boterham, een jas die niet wil, en ineens is daar de uitbarsting. Het voelt als onwil of aanstellerij, maar dat is het zelden. Het is een kinderbrein en kinderhart die even niet meer weten wat boven of onder is, als golven die over elkaar heen buitelen in de branding.
Misschien herken je het. Je wilt zo graag helpen, maar je weet even niet hoe. En als jij zelf ook vol raakt, versterken jullie emoties elkaar. Hieronder lees je wat er op zo'n moment gebeurt, waarom het geen onwil is, en hoe jij met jouw eigen rust het verschil maakt.
Herken je dit?
Bij je kind
- Van nul naar honderd om iets kleins
- Heftige uitbarstingen die niet bij de situatie lijken te passen
- Daarna uitgeput, in tranen of vol spijt
- Of juist bevriezen, dichtklappen, wegrennen
Bij jou als ouder
- Een groot gevoel van onmacht
- Voortdurend op eieren lopen
- Schuld of spijt na een uitbarsting
- Je eigen emmer die ook bijna overloopt
Tussen jullie
- Steeds dezelfde botsing
- Een machtsstrijd die niemand wint
- Het gevoel dat niets echt helpt
- Minder verbinding dan je zou willen
Waarom een driftbui geen onwil is
Ons brein is een beetje als een huis met meerdere verdiepingen. Op de begane grond zit alles wat met overleven te maken heeft: ademhaling, hartslag, en de vraag of het hier veilig is. Een verdieping hoger wonen de emoties. En helemaal bovenin zit het deel dat kan nadenken, overzien en kiezen.
Bij stress gebeurt er iets belangrijks. De bovenste verdieping gaat even op zwart, en de begane grond neemt het over. Niet denken, maar doen. Je kind kan op dat moment echt niet anders, hoe graag het ook zou willen. Begrijpen wat er gebeurt is de eerste stap om er anders bij te kunnen zijn. Dit hoort bij de fase van het Kind van 9, waarin het gevoelsleven volop in ontwikkeling is.
De golf van negentig seconden
Een emotie is als een golf. Hij komt op, breekt, en trekt weer terug. Een primaire emotie, een directe reactie op iets in de buitenwereld, duurt gemiddeld zo'n negentig seconden.
Soms is die golf even te hoog om staande te blijven en wordt je kind even meegesleurd. Dat is heel normaal. Jouw taak is niet om de golf tegen te houden, maar om erbij te blijven tot het water weer rustig wordt. Jouw kalmte is wat de golf laat uitrollen op het strand, in plaats van aanzwellen tot een vloedgolf.
Vechten, vluchten of bevriezen
Diep in het brein zit een kleine bewaker die waakt over de veiligheid. Bij het ene kind staat die net iets gevoeliger afgesteld dan bij het andere, als een rookmelder die ook afgaat bij de stoom van een kopje thee. Slaat hij alarm, dan maakt het lijf zich klaar om te reageren. Dat ziet er bij ieder kind anders uit.
Vechten
Boos worden, schreeuwen, slaan, de baas willen zijn.
Vluchten
Wegrennen, zich verstoppen, dagdromen, alles perfect willen doen.
Bevriezen
Verstijven, geen woord meer kunnen uitbrengen, een bleek gezichtje, grote ogen.
Geen van deze reacties is fout. Het is het lijf van je kind dat precies dat doet wat op dat moment nodig voelt om veilig te blijven.
Jij bent het anker
Kinderen leren zichzelf kalmeren door eerst samen met jou te kalmeren. In de gehechtheidstheorie heet dat co-regulatie. Jouw zenuwstelsel is het kompas waarop dat van je kind zich richt. Niet door het netjes op te lossen of uit te leggen, maar door er rustig bij te blijven. Dat betekent ook dat jij eerst voor je eigen rust mag zorgen: drie diepe ademhalingen, voor jou en niet voor je kind. Als jij het anker bent, kan je kind mee terug naar rustiger water.
Als je kind nu uit de bocht vliegt
Vijf stappen voor in het heetst van de strijd. Niet als trucje, maar als houvast.
Adem, voor jou
Voordat je iets doet, neem drie diepe ademhalingen. Jouw rust is het anker. Als jij kalm bent, kan je kind mee-reguleren.
Nabijheid zonder woorden
Ga rustig in de buurt zitten. Niet praten, niet oplossen, niet vragen waarom. Gewoon er zijn. Soms is stilte de krachtigste taal.
Benoem wat je ziet
Zeg: ik zie dat het nu heel moeilijk voor je is. In plaats van: waarom doe je zo? Je kind hoeft zich niet uit te leggen, het mag eerst voelen.
Wacht tot de golf voorbij is
Een emotie duurt gemiddeld negentig seconden. Probeer de golf niet te stoppen, maar blijf erbij tot het water weer rustig wordt.
Verbind, als je kind er klaar voor is
Pas als de rust terugkeert: wil je erover praten, of liever even niet? Allebei is goed.
Wat helpt
- Jouw eigen rust als anker
- Nabijheid zonder druk
- Benoemen zonder oordeel
- Ruimte geven
- Later samen terugkijken
Wat niet helpt
- Stel je niet aan
- Dreigen met straf
- Uitleggen waarom het kind ongelijk heeft
- Je eigen emotie laten overheersen
- Dwingen om te praten
Je hoeft dit niet perfect te doen. Je hoeft het alleen maar te proberen. Dat is al genoeg.
∼ uit: En toen was ik 9 ∼Wat het jullie samen oplevert
Voor jou
- Je herkent wat er speelt voordat het escaleert
- Je reageert rustiger
- Minder schuldgevoel achteraf
Voor je kind
- Het voelt zich begrepen in plaats van afgewezen
- Het leert zichzelf kalmeren via jouw rust
- Er groeit veerkracht
Voor jullie samen
- Meer verbinding in plaats van strijd
- Rust in plaats van voortdurende spanning
- Vertrouwen dat jullie er samen uitkomen
Veelgestelde vragen
Mijn kind reageert zo heftig. Doe ik iets verkeerd?
Bijna zeker niet. Heftige emoties horen bij een brein dat nog volop in ontwikkeling is, zeker rond de fase van het Kind van 9. Het zegt niets over jou als ouder. Wat je kind het meest helpt is geen perfecte aanpak, maar een ouder die rustig blijft kijken naar wat er onder de uitbarsting leeft.
Werkt dit ook bij een kind met ADHD, autisme of hooggevoeligheid?
Ja. De principes van co-regulatie gelden voor ieder kind. Bij een gevoeliger of anders bedraad zenuwstelsel kan het tempo anders liggen en kan je kind meer nabijheid en herhaling nodig hebben. We kijken altijd naar wat bij jouw kind past.
Wat als ik zelf mijn geduld verlies?
Dat gebeurt iedere ouder. Je hoeft dit niet perfect te doen. Juist het samen herstellen na een botsing, even teruggaan en het weer goedmaken, leert je kind dat een storm mag overwaaien en dat de verbinding blijft.
Vanaf welke leeftijd kan ik hiermee aan de slag?
Vanaf het allereerste begin. Co-regulatie start al bij een baby en blijft belangrijk tot ver in de puberteit. Hoe ouder je kind, hoe meer het zelf leert reguleren, maar jouw rust blijft het ankerpunt.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Als de uitbarstingen blijven terugkomen, jullie steeds in dezelfde strijd belanden, of als jij merkt dat het je niet meer lukt om erbij te blijven. Dan kijken we samen wat er onder de oppervlakte vraagt om gezien te worden.
Wil je samen kijken naar wat er bij jouw kind speelt? Ik combineer onder andere NEI, lichaamsgerichte oefeningen en coaching, afgestemd op wat jouw kind nodig heeft. Lees ook meer over mijn werkwijze voor jouw kind.
Durf te vinden door anders te kijken